Japonya’nın yeniden kullanılabilir roket teknolojisi için geliştirdiği deneysel araç, ilk uçuşunu dikey inişle tamamladı. Küçük ölçekli deneme, ülkenin fırlatma maliyetlerini düşürme ve ticari uzay pazarında rekabet gücü kazanma planında önemli bir adım oldu.
Japonya Uzay Araştırma Ajansı JAXA, deneysel yeniden kullanılabilir roketi RV-X’in ilk uçuş testini başarıyla tamamladı.
Ülkenin kuzeydoğusundaki Noshiro Test Merkezi’nde gerçekleştirilen ve bir dakikadan kısa süren denemede araç 11 metre yükseldi. RV-X, dik konumunu koruyarak 16 metre yatay ilerledi ve belirlenen noktaya güvenli biçimde indi.
Deneme, yörüngeye ulaşan tam ölçekli bir roket uçuşu niteliği taşımıyor. Buna karşın kalkış, havada dengede kalma, yatay hareket ve kontrollü iniş gibi yeniden kullanım için gerekli temel kabiliyetlerin aynı uçuşta sınanmasını sağladı.
Sıradaki hedef 100 metre
JAXA’nın planına göre RV-X, sonraki testlerde yaklaşık 100 metre yüksekliğe çıkarılacak. Test programında aracın uçuş kontrolü, motor dayanıklılığı ve iniş sistemlerinin farklı koşullardaki performansı incelenecek.
RV-X, 7,3 metre uzunluğa ve 1,8 metre çapa sahip. Araçta iniş sırasında oluşan darbeyi azaltmak için dört iniş ayağı bulunuyor.
Roketin dayanıklılığı artırılan motoru, ilk uçuş öncesinde 165 yanma testinden geçirildi. JAXA, bu testlerle aynı motorun birden fazla görevde güvenli biçimde kullanılmasına yönelik teknik altyapıyı geliştirmeyi amaçlıyor.
Maliyet yarışına hazırlanıyor
Japonya’nın mevcut ana taşıyıcı sistemi H3, kendisinden önce kullanılan H-2A roketine göre daha düşük maliyetle fırlatma yapmak üzere geliştirildi. Ancak tek kullanımlık H3’ün küresel pazarda rekabet edebilmesi için maliyetlerin daha da azaltılması gerekiyor.
Yeniden kullanılabilir roketlerde birinci aşamanın kontrollü biçimde yere indirilmesi, pahalı motorların ve gövde bileşenlerinin yeniden kullanılmasına imkân veriyor. Bu teknoloji, üretim maliyetinin çok sayıda görev arasında dağıtılmasını ve fırlatma sıklığının artırılmasını sağlayabiliyor.
SpaceX, Falcon 9 roketinin birinci aşamasını tekrar kullanarak ticari fırlatma pazarındaki maliyet ve operasyon dengesini değiştirdi. Japonya, RV-X programıyla gelecekte H3’ün yerini alabilecek daha düşük maliyetli bir taşıyıcı sistemin temel teknolojilerini geliştirmeyi hedefliyor.
Asya’da rekabet hızlandı
Japonya’nın denemesi, Çin’in bir roketin birinci aşamasını ilk kez başarıyla geri aldığını açıklamasından bir gün sonra gerçekleştirildi. Art arda gelen iki gelişme, Asya ülkelerinin yeniden kullanılabilir roket teknolojisindeki rekabetini hızlandırdı.
RV-X, JAXA ile Mitsubishi Heavy Industries tarafından birlikte geliştiriliyor. Japonya ayrıca Fransa Uzay Ajansı CNES ve Alman Havacılık ve Uzay Merkezi DLR ile yeniden kullanılabilir roket teknolojileri üzerinde ortak çalışmalar yürütüyor.
Japon hükümeti, rekabetçi ve istikrarlı bir uzay taşımacılığı kapasitesini yalnızca ticari pazar açısından değil, ülkenin uzay programı ve ulusal güvenliği bakımından da kritik görüyor.
